تحلیل «پایگاه خبری تحلیلی عصر زنگی» درباره پدیده آمارسازی و اثر آن بر حکمرانی

ارائه آمار و گزارش‌های غیرواقعی، تصمیم‌سازی را از واقعیت‌های میدانی دور کرده و موجب انحراف در سیاست‌گذاری، اتلاف منابع و کاهش اعتماد عمومی می‌شود. اصلاح این چرخه معیوب، نیازمند شفافیت داده‌ها، نظارت مستقل و استقرار نظام ارزیابی مبتنی بر اثرگذاری واقعی است.

از منظر تحلیلی پایگاه خبری تحلیلی عصر زنگی، ریشه بخشی از ناکارآمدی‌های توسعه‌ای در کشور را باید در چرخه معیوب تولید، انتقال و ارزیابی آمارها جست‌وجو کرد. زمانی که گزارش‌ها بازتاب‌دهنده واقعیت‌های میدانی نباشند، سیاست‌گذاری دچار خطای ساختاری می‌شود، منابع ملی بهینه تخصیص نمی‌یابد و اعتماد عمومی آسیب می‌بیند. اصلاح این چرخه مستلزم شفافیت نهادی، نظارت مستقل و بازتعریف نظام ارزیابی عملکرد است.
۱. مسئله اصلی: گسست میان واقعیت و گزارش
تحلیل عصر زنگی نشان می‌دهد که در برخی سطوح مدیریتی، گزارش‌ها بیش از آنکه ابزار شناخت مسئله باشند، به ابزار دفاع از عملکرد تبدیل شده‌اند. این تغییر کارکرد، موجب شکل‌گیری نوعی «مدیریت تصویر» شده است؛ مدیریتی که در آن شاخص‌های کاغذی بر نتایج میدانی تقدم می‌یابند.
وقتی نرخ اشتغال، بهره‌وری، پیشرفت پروژه‌ها یا کاهش آسیب‌های اجتماعی در قالب اعداد صعودی گزارش می‌شود اما در زندگی روزمره مردم تغییری محسوس رخ نمی‌دهد، شکاف اعتماد شکل می‌گیرد. این شکاف، خود به یک بحران ثانویه تبدیل می‌شود.
۲. چرا سیستم اقناع می‌شود؟
از نگاه تحلیلی عصر زنگی، اقناع سیستم با گزارش‌های غیرواقعی ناشی از سه عامل کلیدی است:
تمرکزگرایی در تصمیم‌گیری: فاصله مدیران عالی از میدان اجرا، اتکا به گزارش‌های سلسله‌مراتبی را افزایش می‌دهد.
شاخص‌محوری بدون راستی‌آزمایی: وقتی تحقق عددی یک شاخص معیار موفقیت باشد، انگیزه برای بهبود صوری آن افزایش می‌یابد.
ضعف گردش آزاد اطلاعات: محدود بودن دسترسی پژوهشگران و رسانه‌ها به داده‌های خام، امکان نقد علمی را کاهش می‌دهد.
در چنین ساختاری، سیستم نه لزوماً از سر غفلت، بلکه به دلیل فقدان سازوکارهای کنترلی مؤثر، به روایت‌های رسمی بسنده می‌کند.
۳. پیامدهای توسعه‌ای
تحلیل عصر زنگی تأکید می‌کند که آمارسازی صرفاً یک انحراف اداری نیست، بلکه آثار عمیق اقتصادی و اجتماعی دارد:
انحراف در سیاست‌گذاری عمومی
اتلاف منابع ملی و بودجه‌های عمرانی
تضعیف سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی
کاهش انگیزه نیروهای متخصص برای اصلاح واقعی
در بلندمدت، این چرخه می‌تواند کشور را در وضعیت «رضایت آماری و نارضایتی اجتماعی» قرار دهد؛ وضعیتی که اعداد امیدوارکننده‌اند اما جامعه قانع نیست.
۴. مسیر اصلاح از نگاه عصر زنگی
بر اساس این تحلیل، اصلاح زمانی ممکن است که:
نظام ارزیابی عملکرد بر «اثرگذاری واقعی» و «رضایت اجتماعی» متمرکز شود.
انتشار داده‌های عمومی به یک الزام قانونی و عملی تبدیل گردد.
رسانه‌های مسئول و دانشگاه‌ها در فرآیند راستی‌آزمایی نقش فعال‌تری ایفا کنند.
مدیران پذیرش واقعیت را مقدمه اصلاح بدانند، نه تهدید جایگاه مدیریتی.
توسعه پایدار نیازمند شجاعت در بیان حقیقت است. هیچ کشوری با خوداقناعی آماری به پیشرفت نرسیده است. عبور از این چالش، مستلزم بلوغ مدیریتی، شفافیت ساختاری و مطالبه‌گری آگاهانه جامعه است.