تغییر آرایش قدرت در بهارستان؛ چرا قالیباف لحن خود را علیه دولت تندتر کرد؟ | تحلیل تخصصی عصر زنگی

تحلیل خبری عصر زنگی
سخنان اخیر رئیس مجلس شورای اسلامی را باید در بستر تحولات چندلایه سیاسی کشور تحلیل کرد. محمدباقر قالیباف که طی ماه‌های گذشته کوشیده بود نقش «مدیر تعادل» میان دولت و مجلس را ایفا کند، این‌بار با ادبیاتی صریح و هشداردهنده، از امکان ورود مجلس به مسیر استیضاح سخن گفت؛ ادبیاتی که به‌وضوح فراتر از یک تذکر معمول نظارتی بود.
نخستین لایه تحلیل، به فشار جریان‌های تندرو در مجلس بازمی‌گردد. بخشی از نمایندگان که از ابتدا منتقد جدی عملکرد دولت بوده‌اند، اکنون با برجسته‌سازی ناکارآمدی‌های اقتصادی و مدیریتی، در پی آن هستند که مجلس را به زمین تقابل مستقیم با دولت بکشانند. در چنین فضایی، سکوت یا مماشات رئیس مجلس می‌توانست به تضعیف جایگاه او در میان بدنه منتقد مجلس بینجامد. از این منظر، تندی قالیباف را می‌توان تلاشی برای مدیریت این فشار و حفظ رهبری پارلمان دانست.
لایه دوم، اما محاسبه سیاسی مستقل قالیباف است. رئیس مجلس به‌خوبی آگاه است که هزینه‌های نارضایتی عمومی از وضعیت معیشتی و اقتصادی، در نهایت می‌تواند متوجه کلیت حاکمیت اجرایی و تقنینی شود. فاصله‌گذاری حساب‌شده از دولت، این پیام را مخابره می‌کند که مجلس و ریاست آن، خود را صرفاً شریک وضع موجود نمی‌دانند و در برابر افکار عمومی، نقش مطالبه‌گر و ناظر فعال را بر عهده گرفته‌اند. این «جدا کردن خرج» می‌تواند هم برای آینده سیاسی قالیباف و هم برای ترمیم تصویر مجلس، اهمیت راهبردی داشته باشد.
در سطحی کلان‌تر، این موضع‌گیری را باید نشانه‌ای از تغییر آرایش قدرت در بهارستان دانست. مجلسی که در ابتدای کار، همراهی بیشتری با دولت از خود نشان می‌داد، اکنون در حال حرکت به سمت کنشگری مستقل‌تر است. این تغییر لحن، اگرچه هنوز به معنای گسست کامل نیست، اما هشدار روشنی به دولت محسوب می‌شود که سرمایه صبر پارلمان رو به پایان است.
در نهایت، به نظر می‌رسد پاسخ به پرسش «فشار تندروها یا جدا کردن خرج از دولت؟» نه در انتخاب یکی، بلکه در ترکیب هر دو عامل نهفته است. قالیباف در نقطه‌ای ایستاده که هم باید اقتدار خود را در برابر جریان‌های درون‌مجلس حفظ کند و هم نسبت خود را با دولت، متناسب با تحولات اجتماعی و سیاسی، بازتنظیم نماید. ادامه این مسیر، می‌تواند به تشدید نقش نظارتی مجلس یا حتی ورود جدی‌تر به ابزارهای تقابلی مانند استیضاح بینجامد؛ مسیری که پیامدهای آن فراتر از بهارستان، کل معادلات سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

خبرنگار: حسین جعفری نیکو
پایگاه خبری تحلیلی عصر زنگی